De arteriën (slagaders) zorgen voor bloedtoevoer naar de organen. Cholesterolen zijn vetten die in onze bloedbaan circuleren. Deze vetten kunnen zich vasthechten aan de vaatwand waar zich dan uiteindelijk

vettige plaques vormen waarin ook nog kalk kan neerslaan (arteriosclerose, aderverkalking). Deze placques vernauwen de bloedvaten waardoor uiteindelijk de bloedtoevoer verstoord raakt. Het orgaan dat van dit bloed (en de zuurstof daarin) afhankelijk is  krijgt last van zuurstofgebrek (kramp/ verzuring in de kuiten bij lopen, pijn op de borst bij inspanning).Een hoog gehalte aan cholesterol in het bloed betekent een verhoogd risico op hart – en vaatziekten, zoals bijvoorbeeld hart – en herseninfarcten (infarct = weefselsterfte door zuurstof gebrek). Deze ernstige aandoeningen zouden dus te voorkomen moeten zijn met medicamenten die cholesterol in het bloed verlagen, de zogenaamde statines. Klinkt logisch.

 

 

Cholesterol verlagen dus

 

Op basis van deze aanname slikken vele miljoenen mensen statines, zoals bijvoorbeeld simvastine, atorvastine, pravastatine, rosuvastatine, in de hoop op een langer en gezonder leven. Want daar gaat het natuurlijk om, langer en gezonder leven door het voorkómen van hart- en vaatziekten, niet om dat getalletje dat het cholesterol gehalte in het bloed weergeeft.

In de medisch-wetenschappelijke wereld neemt de laatste jaren de weerstand tegen het massaal voorschrijven van statines toe. En dan gaat het voornamelijk om het voorschrijven van deze middelen aan mensen die wel een hoog cholesterol hebben maar nog geen hart- en vaatziekte (primaire preventie). De waarde van het verlagen van het cholesterol bij hart- en vaat patienten (secundaire preventie), mensen die dus wel een infarct hebben gehad, lijkt daarentegen veel duidelijker aangetoond.

 

Maar bijna evenveel hart- en vaatziekte

 

Het is onomstotelijk aangetoond dat statines het cholesterol in het bloed fors verlagen, met wel 30 tot 50 %. Wanneer statines worden voorgeschreven ter primaire preventie (wel hoog cholesterol, geen hart- en vaatziekte) dan neemt over een periode van 10 jaar het risico op een hart- of herseninfarct met 7 duizendste af, dus 7 van de duizend infarcten wordt er mee voorkomen. Die andere 993 vinden wel plaats. Dat betekent dat meer dan 99% van de mensen die een statine slikken ter primaire preventie van infarcten dit eigenlijk voor niets doen. Schokkend, voor die ruim 99%, vooral als ze ook nog eens last hadden van bijwerkingen. Schokkend ook voor de samenleving die de kosten van het massaal slikken van deze medicamenten voor haar rekening neemt.

Daarbij komt nog eens dat het gebruik van statines de kans op het ontwikkelen van diabetes (suikerziekte) met ongeveer 1 % verhoogt, tel uit je winst. De bijwerkingen van statines zijn met name spier- en gewrichtspijnen, lever- en nierfunctiestoornissen en vermoeidheid. Vrijwel iedere arts die statines voorschrijft heeft patienten wegens bijwerkingen, vooral de spierklachten, de behandeling moeten laten staken. Uit de door de farmaceutische industrie gesponsorde onderzoeken blijkt dit echter niet. Vreemd.

 

Hoe kan dat?

 

We zitten dus met het probleem dat overtuigend is aangetoond dat een hoog cholesterol in het bloed een toegenomen kans op hart- en vaatziekten geeft en dat tegelijkertijd het effectief verlagen van die cholesterol spiegels met behulp van medicijnen nauwelijks effect heeft op het voorkómen van deze aandoeningen. Het hebben van een laag cholesterol van nature is dus wat anders dan het hebben van een verlaagd cholesterol door statines. Hoe is een en ander uit te leggen?

Het in de realiteit aanmerkelijk meer vóórkomen van bijwerkingen die nopen tot het staken van de behandeling met een statine is te verklaren uit het feit dat de door de industrie gesponsorde onderzoeken vooral bij jonge gezonde mensen werden uitgevoerd en dat in werkelijkheid met name veel ouderen deze medicamenten slikken. Jonge, gezonde mensen hebben nu eenmaal minder snel last van bijwerkingen dan ouderen, die vaak ook al meerdere andere medicamenten nemen.

Voor het geringe effect van statines bij de primaire preventie van hart- en vaatziekten zijn verschillende verklaringen mogelijk. Het menselijk lichaam is een ingewikkeld organisme, en de stofwisselingsprocessen hebben we nog maar in zeer beperkte mate weten op te helderen. Het is echter wel vrij zeker dat als je een medicament toedient dat bepaalde stappen in de stofwisseling van cholesterol beinvloedt door bevoorbeeld de werking van een enzym te blokkeren, dit enzym ook in andere (stofwisselings-) processen geblokkeerd wordt. En zo behandelen we niet alleen een verhoogd cholesterol maar beinvloeden we ook andere processen in het organisme wat kan leiden tot bij- effecten, of het opheffen van het positief effect van een lager cholesterol.

 

Party-time

Daarnaast is gebleken dat mensen die werden behandeld met een statine meer calorieen en meer vet gingen eten. Gewicht en lichaamsvet bij deze groep nam dus toe. Dit wordt verklaard uit het geruststellende effect dat uitgaat van het slikken van een statine, “ach, ik slik er al een pilletje voor dus het komt niet meer zo nauw”. Daarbij kwam ook nog eens dat statine gebruikers minder aan fysieke inspanning gingen doen. Dit zou (deels) nog het gevolg kunnen zijn van de spierklachten die statines kunnen veroorzaken. Het geringe effect van statines in de primaire preventie van hart- en vaatziekten zou dus mede verklaard kunnen worden uit het negatieve effect op leefstijl factoren (voeding en fysieke aktiviteit).

Het blijkt dat we ons al jaren te veel concentreren op de getalletjes voor cholesterol en daarbij belangrijke zaken als een gezonde leefstijl uit het oog verliezen. Nu lijkt een verslechtering van de leefstijl nota bene een belangrijke oorzaak van het falen van statine therapie te zijn. In dit licht is het ook opvallend dat er geen enkele studie is uitgevoerd die het effect van statines met die van een gezondere leefstijl vergelijkt. Waarschijnlijk niet aantrekkelijk om daar geld in te investeren.

 

Rode Rijst

 

Rode rijst lijkt ook een cholesterolverlagend effect te hebben al wordt dat verder door weinig wetenschappelijk onderzoek onderbouwd. Maar voor rode rijst geldt natuurlijk precies hetzelfde als voor statines, ergens grijpt het in in de stofwisseling en wat voor effecten heeft dit elders? Verder is het streven, nogmaals, niet het cholesterol in het bloed te verlagen maar het voorkómen van hart-en vaatziekten, en dat is van rode rijst zeker niet aangetoond.

 

Toch weer…

 

Voorlopig lijkt het raadzaam terughoudender te zijn met statines voor de primaire preventie van hart- en vaatziekten en toch weer meer aandacht te besteden aan een gezonde leefstijl.

 

 

 

 

 

Vond u deze column de moeite waard? Klik hier en deel onze faceboek paginavolg hem, en vind hem leuk dan blijven u en uw facebook-vrienden op de hoogte, DANK

 

 

 

 

 

Cholesterol pillen, voor wie (niet)?